Pittenzak gooien: het spel, de regels en welke set je nodig hebt

Hoe werkt pittenzak gooien?

Twee spelers of twee teams gooien om de beurt zakjes naar hetzelfde doel. Wie het doel raakt scoort; wie mist, scoort niet. Meer is het in de basis niet. De vorm waarin je het speelt bepaalt de rest:

• Op school en in de gymzaal gooi je in hoepels, emmers of naar genummerde vakken op de grond. Bedoeld voor mikken, oog-handcoördinatie en grove motoriek — vandaar dat je pittenzakjes bij vrijwel elke kleutergroep in de kast vindt.
• Als speelgoedspel koop je een klein bord van hout of karton met een of meer gaten, vaak met puntenwaarden erbij. Leuk voor een verjaardag of een regenachtige middag, en meestal binnen een paar tientjes te koop.
• Als buitenspel voor volwassenen speel je op twee schuine houten borden met één gat, op een vaste afstand van elkaar. Dat is cornhole: dezelfde beweging, maar met vaste maten, een vast gewicht en een officieel reglement.

Die laatste vorm is de reden dat "pittenzak gooien" de laatste jaren steeds vaker opduikt in tuinen, op campings en bij bedrijfsuitjes. Het is hetzelfde spelidee, maar dan zo gemaakt dat twee spelers er een hele avond mee vooruit kunnen.

De spelregels van pittenzak gooien in het kort

Voor de bordvariant — het spel met zakjes en een gat — gelden overal dezelfde afspraken. Ze zijn simpel genoeg om ze aan tafel uit te leggen:

1. Elk team heeft vier zakjes in een eigen kleur.
2. Je gooit om de beurt, één zakje per beurt, tot alle acht zakjes gegooid zijn.
3. Een zakje door het gat is 3 punten.
4. Een zakje dat op het bord blijft liggen is 1 punt.
5. Een zakje dat de grond raakt telt niet — ook niet als het daarna alsnog op het bord komt.
6. Alleen het verschil telt. Heb jij 6 punten in een ronde en je tegenstander 4, dan schrijf je 2 op. Dat heet cancellation scoring.
7. Wie als eerste 21 punten heeft, wint.

De officiële afstand tussen de voorkanten van de twee borden is 8,23 meter (27 voet). Spelen er kinderen mee, zet ze dan gerust op 5 of 6 meter — het spel wordt er alleen maar leuker van. Alle maten, uitzonderingen en scoresituaties staan uitgewerkt op onze pagina met de cornhole spelregels en in de afmetingen- en afstandengids.

Wat is het spel met pittenzakjes in een gat?

Dat spel heet cornhole. Het komt uit de Verenigde Staten, waar het al decennia op elke oprit en bij elke barbecue staat, en het is in Nederland en België in een paar jaar van onbekend naar vaste tuinuitrusting gegaan.

De naam verwijst naar de oorspronkelijke vulling: corn (maïs) en hole (het gat). Je komt hetzelfde spel ook tegen als bean bag toss, zakjes gooien of — losgeschreven — corn hol. Het gaat steeds om dezelfde regels; alleen de uitvoering verschilt, van een bord van een paar euro uit de speelgoedwinkel tot een set op wedstrijdmaat.

Wil je alles over het spel op één plek: regels, maten, techniek, strategie, varianten en onderhoud staan in onze complete cornhole gids.

Varianten en spelletjes met pittenzakjes

Met een setje pittenzakjes kun je meer dan alleen mikken. Een paar varianten die het altijd doen, van jong naar wat ouder:

• Hoepelmikken. Leg drie hoepels op oplopende afstand neer, elk met een eigen puntenwaarde. Simpel, en meteen duidelijk wie er wint.
• Stoplicht. Een bord met drie gaten in rood, oranje en groen, elk met een andere waarde. Populair als kinderversie van het gatenspel.
• Balanceren. Met een zakje op je hoofd een parcours lopen. Geen gooispel, wel de reden dat pittenzakjes in elke gymzaal liggen.
• Emmerrace. Twee teams, twee emmers, een stapel zakjes, twee minuten op de klok. Wie de meeste zakjes in de emmer krijgt, wint.
• Cornhole 1-tegen-1 of 2-tegen-2. De volwassenversie: twee borden, vier zakjes per team, tot 21. Dit is de variant waar competities, ranglijsten en toernooien omheen zijn gebouwd.

Speel je met wisselende leeftijden, dan werkt afstand beter als handicap dan een aangepaste score: iedereen speelt hetzelfde spel, alleen vanaf een andere lijn.

Pittenzakjes: vulling, gewicht en formaat

Een pittenzakje is een stoffen zakje met een vulling die niet stuitert. Daar zit meteen het verschil tussen een speelgoedzakje en een wedstrijdzakje:

• Vulling. Klassiek is maïs of graan. Dat werkt prima, maar het trekt vocht aan en gaat op den duur schimmelen of muizen aantrekken. Wedstrijdzakjes zijn daarom gevuld met kunststof korrels: even zwaar, maar bestand tegen regen en jarenlang gebruik.
• Gewicht. Speelgoedzakjes wegen vaak 100 tot 200 gram. Een officieel cornholezakje weegt ongeveer 425 gram (14 tot 16 ounce). Dat gewicht maakt het verschil tussen een zakje dat wegstuitert en een zakje dat blijft liggen waar je het neerlegt.
• Formaat. De wedstrijdmaat is 15 × 15 cm (6 × 6 inch). Zakjes voor school en kleuters zijn meestal kleiner en lichter, zodat kleine handen ze goed kunnen gooien.
• Stof. Wedstrijdzakjes hebben twee verschillende kanten: een gladde kant die doorglijdt en een stroeve kant die blokkeert. Daarmee kun je sturen of een zakje het gat in glijdt of juist voor het gat blijft liggen.

Meer over vullingen, stoffen en het verschil tussen recreatieve en gekeurde zakjes staat bij onze cornhole zakjes.

Is pittenzakjes gooien een sport?

In de bordvariant: ja. Cornhole wordt in competitieverband gespeeld met eigen ranglijsten, gekeurd materiaal en internationale toernooien, onder meer via de American Cornhole League (ACL). Er is een vaste afstand, een vast bordformaat, een vast zakjesgewicht en een scheidsrechterlijk reglement — de bouwstenen waarop elke sport rust.

In Nederland en België groeit die competitie snel: van clubavonden en regiotoernooien tot nationale rankings. Wat een spel voor de tuin was, is voor een groeiende groep spelers een serieuze bezigheid geworden. Zie wat het ACL-keurmerk inhoudt als je wilt weten waar gekeurd materiaal aan moet voldoen.

En de gymzaalvariant? Die telt niet als sport in wedstrijdzin, maar hij doet wel het werk waar hij voor bedoeld is: mikken, richten en doseren leren.

Welk pittenzak spel past bij jou?

Wat je nodig hebt hangt af van wie er speelt en hoe vaak. Drie richtingen:

• Af en toe, met kinderen erbij. Een compacter bord van 90 × 60 cm is lichter, sneller opgezet en past in de auto. Prima voor de tuin, de camping of een verjaardag. Bekijk de cornhole sets.
• Serieus spelen. Dan wil je wedstrijdmaat: 120 × 60 cm, ACL-maten, en zakjes van 425 gram. Dat is de set waarmee je op clubavonden en toernooien speelt en die je niet over twee jaar hoeft te vervangen.
• Met je eigen ontwerp. Eigen logo, foto of clubkleuren op het bord, met de hand gedrukt in Europa. Naar de custom cornhole sets.

Heb je al een bord en wil je alleen betere zakjes? Die vind je los bij de cornhole zakjes. Wicked Wood Games maakt zijn boards en zakjes met de hand in Europa en verzendt vanuit eigen voorraad.

Veelgestelde vragen over pittenzak gooien

Wat zijn de spelregels van pittenzak gooien?

Elk team gooit vier zakjes. Door het gat is 3 punten, op het bord is 1 punt, op de grond is niets. Per ronde telt alleen het verschil tussen beide teams, en wie als eerste 21 punten heeft, wint. De officiële afstand tussen de borden is 8,23 meter.

Is een pittenzak geschikt om te gooien?

Ja, daar is hij voor gemaakt: de vulling stuitert niet, dus het zakje blijft liggen waar het landt. Let wel op het gewicht. Een licht schoolzakje van 100 gram waait weg en glijdt door; een wedstrijdzakje van ongeveer 425 gram blijft op het bord liggen.

Wat is het spel met pittenzakjes in een gat?

Dat is cornhole, ook wel bean bag toss of zakjes gooien genoemd. Je gooit gevulde zakjes naar een schuin houten bord met één gat, op een vaste afstand, tot 21 punten.

Is pittenzakjes gooien een sport?

In wedstrijdvorm wel. Cornhole kent officiële maten, gekeurd materiaal, ranglijsten en internationale toernooien via onder meer de American Cornhole League. In Nederland en België groeit de competitie snel.

Vanaf welke leeftijd kun je pittenzak gooien?

Met lichte zakjes en een korte afstand kan het vanaf een jaar of vier. Voor het bordspel op volle afstand is een jaar of acht een prettige ondergrens — jonger werkt ook, zet de werplijn dan gewoon dichterbij.

Waarmee zijn pittenzakjes gevuld?

Traditioneel met maïs of graan. Dat trekt vocht aan en gaat op den duur schimmelen, dus wedstrijdzakjes zijn tegenwoordig gevuld met kunststof korrels: hetzelfde gewicht en hetzelfde speelgevoel, maar bestand tegen regen.